PODRÓŻNICY


O PODRÓŻNIKACH, KTÓRZY W DALEKICH WYPRAWACH
ODKRYWAJĄ ZAPOMNIANE HISTORIE OPUSZCZONYCH
MIEJSC. O DAWNYCH I WSPÓŁCZESNYCH MIGRANTACH
Z TOŻSAMOŚCIĄ UKSZTAŁTOWANĄ NA PRZECIĘCIU JĘZYKÓW
I KULTUR. 23 ARTYSTÓW Z 15 KRAJÓW PRZEDSTAWIA JAK
POMIĘDZY NASZĄ CZĘŚCIĄ EUROPY, A INNYMI REGIONAM
I ŚWIATA PRZEPŁYWAJĄ OSOBY, TOWARY ORAZ IDEE.

 

 

Wystawa opowiada o podróży w odniesieniu do historii i teraźniejszości regionu,
w którym swoboda przemieszczania się była do niedawna luksusem dostępnym
niewielu. Otwarcie na świat po rewolucji 1989 roku oraz włączenie w procesy
globalizacyjne umożliwiły obywatelom byłego bloku wschodniego wyjazdy
i wymianę międzynarodową na zupełnie nową skalę. Ukształtowały one dzisiejszą
tożsamość regionu w równym stopniu co nowy ustrój polityczny i gospodarczy.
Przez kolejne dwie dekady postępujące kapitalizm i globalizacja niosły nas
konsekwentnie coraz dalej, szybciej i pewniej, aż przyzwyczailiśmy się myśleć
o nich w kategoriach rozwoju o wektorze zwróconym tylko w jedną stronę —
naprzód! Ale dziś wiemy także, że był to moment tyle istotny w nowoczesnej
historii Europy, co wyjątkowy. Obecny kryzys wywołany napływem nowych
imigrantów do Europy pokazuje, że nasze uczestnictwo w tej globalnej wymianie
było i jest jednokierunkowe. Nie jesteśmy skłonni dzielić się przywilejami, których
dostąpiliśmy najpierw po upadku muru berlińskiego, a później wstępując do Unii
Europejskiej. Dużo chętniej wyjeżdżamy, niż gościmy u siebie obcych.

Prace prezentowane na wystawie Podróżnicy opowiadają tak o wyjazdach
wakacyjnych, dalekich wyprawach, jak i migracjach. Koncentrują  się na
okresie od połowy XX wieku  do dziś — od zamkniętych granic podzielonej,
zimnowojennej Europy do napędzanego przez kapitalizm przyspieszenia
pierwszych dekad XXI wieku. Oferują spojrzenie na kilka ostatnich
dziesięcioleci w historii Europy Środkowo-Wschodniej oczami współczesnych
artystów pochodzących z tego regionu — krajów byłego Bloku Wschodniego,
dawnego ZSRR i dawnej Jugosławii — często migrantów w pierwszym i drugim
pokoleniu. Opowiadają o turystach marzących w czasach zimnej wojny o dalekich
podróżach, dla których swoboda przemieszczania się była synonimem wolności
politycznej. Obrazach, które mają przypominać o domu, a które dla innych stają się
źródłem wiedzy o świecie. Towarach, które w odległych krajach przemieniają się
w ambasadorów swojej kultury. Dziełach sztuki, których cyrkulacja poza miejsce
pochodzenia, staje się podstawą budowania kanonów. Artyści prezentują różnorodne
środki transportu, jak statki, pociągi i autobusy czy też wizy oraz pozwolenia
— umożliwiające lub ograniczające osobistą mobilność. Odkrywając wzbogacającą
wartość podróży, pokazują jednocześnie napięcia nieuchronnie powstające pomiędzy
poetyckością samego doświadczenia a sytuacją polityczną, która tę podróż uwarunkowała.

 

 

Większość z nas zna swojskość tylko jednego domu i jednej kultury.
Podróżnik korzysta z daru wielu różnych punktów widzenia.
Jego perspektywa pozwala nam odkryć i zrozumieć wartość innych
miejsc i narodów, ale również spojrzeć na siebie jak na obcego.  
Spojrzenie Podróżników na doświadczenie wędrówki w sztuce artystów
z Europy Środkowo-Wschodniej jest taką właśnie próbą rzucenia światła
na współczesną tożsamość regionu.

 

 

Wystawa Podróżnicy
14.05- 21.08. 2016 r. 
Zachęta - Narodowa Galeria Sztuki